Fotohistoria

Fotografia portretowa – początki

Początki fotografii portretowej sięgają początków samej fotografii – mowa więc o wieku XIX, kiedy to Joseph Nicéphore Niépce wykonał pierwszą trwałą fotografię. Początkowo to właśnie fotografia portretowa (obok fotografii krajobrazu) cieszyła się największym zainteresowaniem. Nie każdy jednak mógł sobie pozwolić na zrobienie sobie zdjęcia. Był to bowiem bardzo duży wydatek – w Londynie w latach 40. jeden dagerotyp (pojedyncza, srebrna płytka) kosztował około 1 funta. Mimo że dzisiaj ten koszt nie wydaje się wysoki, to dawniej 1 funt to było więcej niż miesięczna pensja robotnika. Tak więc na luksus jakim było zrobienie zdjęcia mógł sobie pozwolić jedynie ktoś pochodzący z wyższej klasy społecznej. Wysoka cena nie przeszkodziła jednak wzbudzić wielkiego zainteresowania fotografią portretową, które przyczyniło się do powstania pierwszego zakładu fotograficznego – jego założycielem był Samuel Morse (często podawany jako wynalazca telegrafu). To on jako pierwszy wykonywał fotografie portretowe dla zysku.

Pierwsze zdjęcia portretowe

Dzisiaj zrobienie zdjęcia trwa zwykle ułamek sekundy. Dawniej tak nie było. Czas ekspozycji był zdecydowanie dłuższy. W przypadku fotografii portretowej na początku wynosił około 15 minut (niektóre źródła podają czas 30 minut). Co ważne, w tym czasie osoba fotografowana musiała pozostać bez jakiegokolwiek ruchu – w innym wypadku portret wychodził poruszony, a więc niewyraźny. Żeby zapobiec ruchom głowy, używano specjalnego uchwytu.

Trzeba też podkreślić, że różnica pomiędzy dzisiejszymi zdjęciami portretowymi a tymi wykonywanymi w XIX wieku tkwi również w oświetleniu. Jako że dagerotypy wychodziły raczej ciemne, to twarze fotografowanych osób musiały być rozjaśniane, w tym celu twarz modela bielona była za pomocą mąki. Jasna powierzchnia bowiem lepiej odbijała promienie światła, dając na zdjęciach wyrazistsze efekty.

Tylko jedne egzemplarz!

Zdjęcie powstawało na specjalnej płytce pokrytej materiałem światłoczułym. Co więcej, był tylko jeden egzemplarz takiego zdjęcia, dlatego już w pierwszej próbie wszystko musiało wyjść idealnie. Podczas fotografii portretowej często wykorzystywane były różnego rodzaju rekwizyty.

Czy wiesz, że…

Do popularyzacji fotografii portretowej przyczynił się sam Napoleon III Bonaparte, który przed wyprawą swojej armii do Włoch kazał zrobić sobie zdjęcie (a za jego przykładem poszła cała elita paryska). Autorem tego zdjęcia był Andre Disderi, który opatentował carte de visite – zdjęcie o charakterze portretowym, o wymiarach 6x9 cm, które stało się najpopularniejszym formatem fotograficznym w XIX wieku.