Fotohistoria

Jan Bułhak

Jan Bułhak nazywany jest ojcem polskiej fotografii. Był to jednak nie tylko wybitny fotograf, ale również publicysta, krytyk, a także teoretyk. W latach 1919-1939 zajmował stanowisko kierownika Zakładu Fotografii Artystycznej przy wileńskim Wydziale Sztuk Pięknych im. Stefana Batorego. Był współzałożycielem Związku Polskich Artystów Fotografików (ZPAF), a także twórcą wyrazu „fotografika”, czyli robienia zdjęć o walorach dzieł sztuki.

Przygoda Jana Bułhaka z fotografią rozpoczęła się najprawdopodobniej w roku 1905, kiedy to dostał od żony swój pierwszy aparat. Siedem lat później uczył się robić zdjęcia m.in. u Hugona Erfurtha w Dreźnie. Zawodowo zajął się fotografią za namową swojego przyjaciela Ferdynada Ruszczyca.

Jan Bułhak to przedstawiciel piktorializmu, przeciwnik fotografii awangardowej oraz tzw. nowej fotografii. W jego pracach można dostrzec wyraźny wpływ malarstwa oraz grafiki. Pierwszy ważnym cyklem zdjęć Bułhaka były fotografie przedstawiające Wilno (miało to miejsce w latach 1912-1919).

W pracach często powracał do zamglonych widoków zabytkowych miast (takich jak m.in.: Kraków, Warszawa, Kazimierz, Wilno, Lublin, Zamość). Dokumentował zniszczenia wojenne w polskich miastach, wykonywał malownicze portrety, pełne symbolizmu krajobrazy, fotografował też chłopów, nawiązując tym do XIX-wiecznej tradycji fotografii zakładowej.

Jan Bułhak to jeden z głównych organizatorów polskiego życia fotograficznego w latach 20. XX wieku. To prezes Fotoklubu Wileńskiego i Fotoklubu Polskiego oraz właściciel legitymacji z numerem 1 Związku Polskich Artystów Fotografików. Starał się promować tzw. fotografię ojczystą, która jako dziedzina sztuki mogła mieć znaczenie patriotyczne.

Niestety, wiele dzieł tego artysty nie zachowało się do czasów współczesnych, ponieważ w czasie II wojny światowej spłonęła jego wileńska pracownia, w której znajdowało się około 50 000 skatalogowanych negatywów… Jego najbardziej twórczym kontynuatorem po II wojnie światowej był Tadeusz Wański.